Bezuiden Sluis

woudrichem

Meebewegen met het water

Bezuiden sluis is een stedenbouwkundig plan voor een klimaatadaptieve wijk aan de Hoge Maasdijk in Woudrichem. Het plangebied is buitendijks gelegen en heeft te maken met wisselende waterstanden in de Afgedamde Maas. Het hoogteverschil tussen de Hoge Maasdijk en het rivierwater varieert tussen 7 meter (bij extreem laag tij) en 2 meter (bij extreem hoog tij).

Deze unieke ligging van het plangebied biedt een uitgelezen kans om hier een bijzondere, dynamische woonwijk te realiseren met woningtypologieën die anticiperen op de dynamiek van het water. Het plan stelt een alternatieve manier van bouwen voor die het mogelijk maakt om veilig in de uiterwaarden te wonen en tegelijkertijd genoeg ruimte te geven aan de rivier. Door de toepassing van uniek woningtypologie zoals dijkwoningen, amfibische woningen en drijvende woningen kan de wijk meebewegen met het water.

Locatie

In de uiterwaarden van de Afgedamde Maas bij Woudrichem is na het opheffen van de Kringenwet eind jaren ‘60 een watergebonden bedrijventerrein gerealiseerd. Dit buitendijkse gebied ligt in de schootcirkel van de Vesting Woudrichem en is daarom onbebouwd gebleven. Het gebied was ooit onderdeel van de Nieuwe Hollandse Waterlinie en ligt op loopafstand van de vesting van Woudrichem en een belangrijke inundatiesluis.

Stedenbouwkundig ontwerp

We introduceren drie ‘strengen’, loodrecht op de dijk, met verschillende woningtypes: dijkwoningen, amfibische woningen en drijvende woningen.

Op het hoogste deel, tegen de Hoge Maasdijk, komen dijkwoningen. Deze woningen staan ‘vast’ op veilige hoogte en de openbare ruimte tussen deze woningen blijft altijd droog. Onder deze woningen bevinden zich parkeergarages voor de auto’s van alle woningen in de wijk.

En niveau lager, tussen de dijkwoningen en de rivier, komen amfibische woningen. Bij lage waterstanden staan deze op het land, bij hogere waterstanden drijven deze langs geleidingspalen mee met het water omhoog. Dat gebeurt bij de woningen die het dichtst bij het water staan enkele keren per jaar, voor de woningen die verder van het water af staan minder vaak. Ook zal de buitenruimte regelmatig onder water lopen. Soms woon je hier aan het groen, soms aan het water. De woningen zijn met drijvende vlonderpaden verbonden met de parkeergarage en met een wandelpad dat naar de vesting leidt.

Op de rivier zelf komen drijvende woningen. De hoogtepositie van deze woningen ten opzichte van de dijk en de andere type woningen verandert voortdurend. Het uitzicht op het water is vanuit deze woningen prachtig en ze hebben de mogelijkheid om een eigen bootje aan te leggen naast de woning.

De drie soorten woningen vormen samen een staalkaart van klimaatadaptieve woningen: 1. hoog en droge dijkwoningen, 2. amfibische woningen die soms drijven en 3. altijd drijvende woningen. Er ontstaat een unieke, dynamische woonomgeving die tevens laat zien hoe we in Nederland kunnen anticiperen op een veranderend klimaat.
1. Dijkwoningen
2. Amfibische woningen
3. Drijvende woningen
4. Damwand
5. Autoweg voor hulpdiensten/verhuizen
6. Getijdennatuur
7. Natuurlijke oever
8. Drijvend restaurant
9. Parkeren restaurant/bezoekers
10. Ecologische verbindingzone
11. Vlonderpad
12. Ingangen parkeergarages
13. Ondergrondse parkeergarages
14. Parkeren bezoekers
15. Geluidwal
 Openbaar toegankelijk groen met zicht op de rivier
Openbaar toegankelijk groen met zicht op de rivier

Dynamische natuur

Tussen de woningstrengen worden groene wiggen gemaakt die zicht bieden op de Maas vanaf de Hoge Maasdijk. Deze groene ruimtes zijn openbaar toegankelijk. De terrassen van de woningen grenzen aan deze wiggen. Deze terrassen vormen een architectonisch onderdeel van de woningen, waardoor de overgang tussen privé en openbaar helder is.

Vanwege de grote verschillen in waterstanden zal de begroeiing in de buitenruimte zich hier op aanpassen. Het deel tussen de amfibische woningen zal bestaan uit riet en andere waterminnende planten. Ook zullen er kleine strandjes ontstaan. De groene wiggen worden onderling verbonden door een verhard pad tussen de dijkwoningen en de amfibische woningen en een lager gelegen vlonderpad tussen de amfibische woningen en de drijvende woningen.
 Verhard pad tussen de dijkwoningen en de amfibische woningen
Verhard pad tussen de dijkwoningen en de amfibische woningen

Architectuur

Er zijn in het plan 39 dijkwoningen voorzien, 24 amfibische woningen en 15 drijvende woningen. 78 woningen in totaal. Het grootste deel daarvan is vrijstaand (of vrijdrijvend), een aantal zijn geschakeld. De maat en schaal (korrelgrootte) van de bebouwing sluit goed aan bij die van de rest van de bebouwing in en rond Woudrichem.

De woningen worden zoveel mogelijk gemaakt van natuurlijke materialen: een houten draagconstructie, biobased isolatiemateriaal en een gevel uit houten delen. Dit past ook goed bij de historische regels om in hout te bouwen binnen een verboden kring. Het gebruikte hout voor de gevel en/of de wijze van verduurzaming (modificatie) verschilt, waardoor er een levendig beeld ontstaat.

De ramen en puien zijn groot en zo waar mogelijk verdieping hoog. De houten kozijnen worden zoveel mogelijk ‘weggedetailleerd’ zodat er abstracte sculpturale volumes ontstaan. De daken worden licht afgeschuind en georiënteerd op de zon (O-Z-W). Hierop worden pv panelen geplaatst waarmee kan worden voorzien in de eigen elektriciteitsbehoefte. Warmte en koude worden via wisselaars onttrokken aan het rivier- of grondwater. De woningen worden voorzien van nestvoorzieningen.
 Dijkwoningen op het parkeerdek met toegang tot onderliggende parkeergarage
Dijkwoningen op het parkeerdek met toegang tot onderliggende parkeergarage
locatie
1

jaar
2022

team
ir. Marco Vermeulen, ir. Wout Kruijer, ir. Bram Willemse

in samenwerking met
In opdracht van

eerste fase
Provincie Noord-Brabant

tweede fase
Hoge Maasdijk VOF


programma
dijkwoningen, amfibische woningen, drijvende woningen, natuur, restaurant

status
Schetsontwerp

opdrachtgever
Provincie Noord-Brabant , Hoge Maasdijk VOF


volgend project:
Woonlandschappen 3.0
gerelateerde projecten